Ασκήσεις ενσυναίσθησης
Για ενήλικες, με τη διάκριση που λείπει από τις περισσότερες λίστες
Οι περισσότερες ασκήσεις ενσυναίσθησης στο διαδίκτυο απευθύνονται σε παιδιά και εξασκούν λάθος πράγμα: το να νιώσεις ό,τι νιώθει ο άλλος. Αυτό είναι μία από τις δύο ενσυναισθήσεις, και είναι η λιγότερο χρήσιμη στη δουλειά και στις σχέσεις ενηλίκων.
Δύο ενσυναισθήσεις, όχι μία
Η έρευνα τις ξεχωρίζει σταθερά, και η διάκριση αλλάζει τι εξασκείς.
| Γνωστική | Συναισθηματική | |
|---|---|---|
| Τι κάνει | Καταλαβαίνεις τι σκέφτεται και γιατί. | Νιώθεις κάτι από αυτό που νιώθει. |
| Πότε χρειάζεται | Διαπραγμάτευση, ηγεσία, σύγκρουση, σχεδιασμός. | Παρηγοριά, στενές σχέσεις, φροντίδα. |
| Πώς εξασκείται | Με ερωτήσεις και υποθέσεις που ελέγχονται. | Με προσοχή στο σώμα και ρύθμιση. |
| Κίνδυνος όταν είναι πολλή | Χειραγώγηση — καταλαβαίνεις χωρίς να νοιάζεσαι. | Εξουθένωση — απορροφάς και δεν αντέχεις. |
Σχεδόν όλες οι λίστες ασκήσεων εξασκούν τη δεύτερη. Στη δουλειά, όμως, το πρόβλημα σχεδόν πάντα είναι η πρώτη: όχι ότι δεν σε νοιάζει ο συνάδελφος, αλλά ότι δεν έχεις ιδέα γιατί επιμένει σε κάτι που σου φαίνεται παράλογο.
Ποια σου λείπει; Αν οι άνθρωποι σού λένε ότι είσαι ψυχρός ενώ εσύ νοιάζεσαι, σου λείπει η έκφραση της συναισθηματικής. Αν εκπλήσσεσαι συχνά από αντιδράσεις ανθρώπων, σου λείπει η γνωστική. Δύο πολύ διαφορετικά προγράμματα.
Τέσσερις ασκήσεις γνωστικής ενσυναίσθησης
Η υπόθεση πριν τη συνάντηση
Πριν από μια δύσκολη συζήτηση, γράψε δύο προτάσεις: τι θέλει ο άλλος από αυτή, και τι φοβάται. Μετά τη συζήτηση, γράψε τι ήταν στην πραγματικότητα. Κριτήριο επιτυχίας: μετά από δέκα φορές, πόσες πέτυχες; Οι περισσότεροι ξεκινούν κάτω από τις τρεις και δεν το πιστεύουν.
Το καλύτερο επιχείρημα του αντιπάλου
Διάλεξε θέμα όπου διαφωνείς με κάποιον. Γράψε την πιο δυνατή εκδοχή της δικής του θέσης — τόσο δυνατή που να την υπογράψει. Κριτήριο: του τη δείχνεις και σου λέει «ναι, αυτό ακριβώς». Αν σου πει «περίπου», δεν πέτυχε.
Το ερώτημα «τι θα έπρεπε να ισχύει»
Όταν κάποιος κάνει κάτι που σου φαίνεται παράλογο, μη ρωτήσεις «γιατί είναι έτσι;». Ρώτα «τι θα έπρεπε να ισχύει, ώστε αυτό να είναι λογική κίνηση;». Σχεδόν πάντα υπάρχει απάντηση, και συνήθως είναι πληροφορία που εκείνος έχει κι εσύ όχι.
Η επαναδιατύπωση πριν τη διαφωνία
Δεν επιτρέπεται να διαφωνήσεις πριν πεις τη θέση του άλλου με δικά σου λόγια και πάρεις επιβεβαίωση. Κριτήριο: το ποσοστό των διαφωνιών όπου το έκανες. Είναι η μόνη άσκηση της λίστας που αλλάζει και το αποτέλεσμα της συζήτησης, όχι μόνο εσένα.
Τρεις ασκήσεις συναισθηματικής ενσυναίσθησης
Ονομασία, όχι λύση
Όταν κάποιος σου λέει κάτι δύσκολο, η πρώτη σου πρόταση ονομάζει το συναίσθημα και δεν προτείνει τίποτα. «Ακούγεται εξαντλητικό.» Μέτρα πόσες φορές αντιστάθηκες στη λύση. Για τους περισσότερους ανθρώπους που λύνουν προβλήματα επαγγελματικά, αυτή είναι η δυσκολότερη άσκηση της σελίδας.
Το σώμα πρώτο
Δύο φορές την ημέρα, σταμάτα και βρες πού στο σώμα σου υπάρχει ένταση και ποιο συναίσθημα της αντιστοιχεί. Ακούγεται άσχετο· δεν είναι. Η ικανότητα να αναγνωρίζεις συναισθήματα σε άλλους περνάει από την ικανότητα να τα αναγνωρίζεις σε εσένα, και οι δύο εκπαιδεύονται μαζί.
Ο άνθρωπος που σε ενοχλεί
Διάλεξε κάποιον που σε εκνευρίζει και γράψε τρεις προτάσεις για το τι μπορεί να του συμβαίνει και δεν το βλέπεις. Δεν χρειάζεται να τον συμπαθήσεις — αυτό δεν είναι το ζητούμενο. Η ενσυναίσθηση προς ανθρώπους που ήδη αγαπάς δεν είναι εξάσκηση, είναι η προεπιλογή.
Η μεροληψία που κανείς δεν αναφέρει
Η ενσυναίσθηση δεν είναι ουδέτερη. Έρχεται πολύ ευκολότερα προς ανθρώπους που μας μοιάζουν, που τους βλέπουμε, και που είναι ένας αντί για πολλοί. Γι’ αυτό μια ιστορία συγκινεί περισσότερο από έναν αριθμό. Το να το ξέρεις δεν το εξαλείφει, αλλά σου επιτρέπει να το διορθώνεις συνειδητά όταν παίρνεις απόφαση που αφορά ανθρώπους που δεν βλέπεις.
Πότε η ενσυναίσθηση βλάπτει
Δεν είναι αρετή που όσο περισσότερη τόσο καλύτερα. Τρεις καταστάσεις όπου η υπερβολή κοστίζει:
- Στη φροντίδα. Το να νιώθεις τον πόνο του άλλου οδηγεί σε εξουθένωση· το να νοιάζεσαι χωρίς να τον νιώθεις οδηγεί σε αντοχή. Η διάκριση ανάμεσα στη συναισθηματική ενσυναίσθηση και τη συμπόνια δεν είναι λεπτολογία — είναι η διαφορά ανάμεσα στο να αντέχεις τη δουλειά σου και στο να την παρατήσεις σε τρία χρόνια.
- Στις αποφάσεις. Η ενσυναίσθηση εστιάζει σε συγκεκριμένο πρόσωπο μπροστά σου, και έτσι συστηματικά υποτιμά τους πολλούς που δεν είναι στο δωμάτιο.
- Στα όρια. Το να καταλαβαίνεις πλήρως γιατί κάποιος συμπεριφέρεται άσχημα δεν σημαίνει ότι πρέπει να το ανεχτείς. Κατανόηση και ανοχή είναι διαφορετικά πράγματα, και τα μπερδεύουν συχνά όσοι είναι καλοί στο πρώτο.
Πώς να τις κάνεις πρόγραμμα
Επτά ασκήσεις ταυτόχρονα σημαίνουν καμία. Τέσσερις εβδομάδες, μία άσκηση, ένας αριθμός στο τέλος κάθε εβδομάδας:
| Εβδομάδα | Άσκηση | Ο αριθμός που κρατάς |
|---|---|---|
| 1 | Υπόθεση πριν τη συνάντηση | Πόσες υποθέσεις σωστές από πόσες |
| 2 | Επαναδιατύπωση πριν τη διαφωνία | Σε πόσες διαφωνίες από πόσες |
| 3 | Ονομασία, όχι λύση | Πόσες φορές αντιστάθηκες στη λύση |
| 4 | Το καλύτερο επιχείρημα του αντιπάλου | Πόσες φορές πήρες «ναι, ακριβώς» |
Στο τέλος των τεσσάρων εβδομάδων έχεις τέσσερις αριθμούς αντί για μια εντύπωση. Αν κανένας δεν ανέβηκε, δεν έκανες την άσκηση — δεν σημαίνει ότι «δεν έχεις ενσυναίσθηση».
Συχνές ερωτήσεις
Μαθαίνεται η ενσυναίσθηση ή είναι έμφυτη;
Και τα δύο, σε διαφορετικό βαθμό ανά είδος. Η γνωστική ενσυναίσθηση βελτιώνεται αξιόπιστα με εξάσκηση, επειδή είναι κατά βάση συνήθεια προσοχής και υπόθεσης. Η συναισθηματική έχει ισχυρότερη ιδιοσυγκρασιακή βάση, αλλά η έκφρασή της — το τι κάνεις με αυτό που νιώθεις — μαθαίνεται πλήρως.
Ποια είναι η διαφορά ενσυναίσθησης και συμπάθειας;
Η συμπάθεια είναι να νιώθεις για κάποιον, από απόσταση: «κρίμα, τι σου συμβαίνει». Η ενσυναίσθηση είναι να καταλαβαίνεις από μέσα τι του συμβαίνει. Η τρίτη λέξη που λείπει από τη συζήτηση είναι η συμπόνια: να καταλαβαίνεις και να κινείσαι να βοηθήσεις, χωρίς να απορροφάς τον πόνο — και είναι αυτή που αντέχει στον χρόνο.
Οι ασκήσεις για παιδιά δουλεύουν και σε ενήλικες;
Λίγες. Οι περισσότερες παιδικές ασκήσεις εξασκούν την αναγνώριση συναισθήματος σε πρόσωπα, δεξιότητα που οι ενήλικες ήδη έχουν επαρκώς. Το κενό των ενηλίκων είναι αλλού: στην υπόθεση για τα κίνητρα κάποιου που διαφωνεί μαζί τους, και στην αντίσταση στην παρόρμηση να λύσουν αντί να ακούσουν.
Πόσο γρήγορα φαίνεται αποτέλεσμα;
Η ακρίβεια των υποθέσεών σου βελτιώνεται μέσα σε δύο με τρεις εβδομάδες και το βλέπεις στους αριθμούς. Το πώς σε βιώνουν οι άλλοι αλλάζει αργότερα, γύρω στους δύο μήνες, επειδή οι άνθρωποι ενημερώνουν αργά την εικόνα που έχουν για κάποιον.