Κριτική σκέψη
Να ξεχωρίζεις τι στέκει από τι ακούγεται σωστό.
Ένας ισχυρισμός και τα στοιχεία που τον στηρίζουν είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Η δουλειά εδώ είναι να ξέρεις ποιο από τα δύο κρατάς, πριν το επαναλάβεις.
Τι είναι
Ζητάει να βάλεις επίτηδες μπροστά το αργό κομμάτι της σκέψης σου.
Αυτό που εξασκείται εδώ δεν είναι μια ιδιότητα του χαρακτήρα σου. Είναι μια σειρά επιλογών που κάνεις σε συγκεκριμένες στιγμές — και οι επιλογές, σε αντίθεση με τον χαρακτήρα, αλλάζουν με εξάσκηση.
Με τι μπερδεύεται
Το μπερδεύουν με τη δυσπιστία και με το να είσαι δύσκολος στις συσκέψεις. Το να απορρίπτεις γρήγορα είναι το ίδιο αντανακλαστικό με το να δέχεσαι γρήγορα. Εδώ μαθαίνεις να βάζεις τον ίδιο πήχη σε αυτό που σου αρέσει και σε αυτό που δεν σου αρέσει.
Πού το συναντάς
Τρεις σκηνές όπου η δεξιότητα δοκιμάζεται πραγματικά — όχι ως ιδέα, αλλά ως επιλογή που πρέπει να κάνεις μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
- Ακούς πρώτα μία εκδοχή για ένα περιστατικό, και η διόρθωση δεν την προλαβαίνει ποτέ.
- Τον αριθμό που σε βολεύει τον κοιτάς μια φορά. Τον άλλον τον έλεγξες τρεις.
- Έχεις δίκιο, έχεις τα νούμερα, και δεν κουνιέται τίποτα.
Πώς μετριέται
Η δεξιότητα δεν βαθμολογείται ως εντύπωση. Σπάει σε παρατηρήσιμους δείκτες, και κάθε δείκτης έχει δύο άκρα που μπορεί κανείς να αναγνωρίσει από έξω.
Έλεγχος στοιχείων
Πόσο ψάχνεις από πού βγήκε ένας αριθμός, πριν τον πεις σε άλλον.
Τι ήξερες από πριν
Το αν προσέχεις ότι είχες ήδη γνώμη πριν κοιτάξεις.
Συλλογισμός
Πού ακριβώς στηρίζεται το συμπέρασμά σου, στα στοιχεία ή στη συνήθεια.
Ίδιος πήχης
Πόσο αλλάζει ο πήχης σου ανάλογα με το αν η απάντηση σε βολεύει.
Σύνθεση
Τι βγάζεις όταν οι πηγές διαφωνούν μεταξύ τους.
Η διαδρομή, επίπεδο προς επίπεδο
- Επίπεδο 1Γράφεις την πρώτη εκδοχή που άκουσες, και από ποιον την άκουσες.
- Επίπεδο 2Ρωτάς τι μετρήθηκε, σε ποιους, και σε σύγκριση με τι.
- Επίπεδο 3Γράφεις από πριν τι θα σου χαλούσε τη γνώμη, και μετά ψάχνεις.
- Επίπεδο 4Βρίσκεις τι κάνεις όταν έχεις δίκιο και δεν αλλάζει τίποτα.
Το λεξιλόγιο
Οι λέξεις που αποκτάς εδώ δεν είναι ορολογία για επίδειξη. Είναι λαβές: μόλις ένα μοτίβο αποκτήσει όνομα, γίνεται κάτι που μπορείς να δεις να συμβαίνει και να το σταματήσεις.
- η πρώτη εκδοχή που άκουσες
- τι μετρήθηκε, σε ποιους, σε σύγκριση με τι
- η πρόταση που θα σε έβγαζε λάθος
- ο πήχης που αλλάζει ανάλογα με την πλευρά
- η απόφαση που κρύβεται κάτω από το επιχείρημα
Όροι που μαθαίνεις εδώ
Η επιστημονική βάση
Ο Daniel Kahneman κατέγραψε λάθη που κάνει η κρίση μας ξανά και ξανά. Ο Keith Stanovich έδειξε ότι η ευφυΐα και η καθαρή σκέψη δεν μετριούνται με το ίδιο μέτρο. Επειδή τα λάθη είναι προβλέψιμα, μπορείς να τα ψάξεις.
Πώς εξασκείται στο Brilliantics
Μαθήματα
-
Αυτό που άκουσες πρώτο
Γιατί η διόρθωση φτάνει και το πρώτο που άκουσες συνεχίζει να δουλεύει.
-
Η έρευνα που δεν διάβασε κανείς
Τι χρειάζεται ένας ισχυρισμός για να μετρήσει σαν απόδειξη.
-
Ο αριθμός που τον έλεγξες τρεις φορές
Τι παθαίνει ο έλεγχός σου όταν το αποτέλεσμα σε βολεύει.
-
Είχες δίκιο και δεν άλλαξε τίποτα
Τι κάνεις όταν το δίκιο δεν είναι αρκετό επιχείρημα.
Αποστολές
-
Η αναφορά που σου δίνει δίκιο
Μια αναφορά καταλήγει ότι είχες δίκιο πριν τρεις μήνες, η σύγκριση από κάτω δεν στέκει, και κανείς δεν θέλει να το ακούσει.
-
Η ανάρτηση που θα γίνει κανόνας της ομάδας
Μια ανάρτηση λέει ότι μια έρευνα απέδειξε πως ένας κανόνας κάνει τις ομάδες γρηγορότερες, και είσαι ο μόνος που άνοιξε τον σύνδεσμο.
-
Το πρώτο όνομα που ακούστηκε
Το ίντερνετ κόπηκε, το πρώτο που άκουσες ήταν ποιος ξέχασε να πληρώσει, και η αλήθεια βγήκε δύο μέρες μετά.
-
Τα νούμερα που δεν θέλει να ακούσει κανείς
Η επιτροπή αγοράζει ένα μεταχειρισμένο βαν, τα νούμερά σου λένε ότι κοστίζει περισσότερο απ' όσο γλιτώνει, και το έχεις πει δύο φορές.
Ερωτήσεις για να σκεφτείς
- Τι συνέχισες να κάνεις αφού έμαθες ότι η πρώτη εκδοχή ήταν λάθος;
- Ποιον ισχυρισμό επανέλαβες τελευταία φορά χωρίς να ελέγξεις από πού ήρθε;
- Πάρε μια γνώμη που έχεις τώρα: τι θα έπρεπε να συμβεί για να την αφήσεις;
- Πότε είχες δίκιο χωρίς να αλλάξει τίποτα, και τι έκανες την επόμενη μέρα;
Πηγές
Κάθε ισχυρισμός σε αυτή τη σελίδα αντιστοιχεί σε δημοσιευμένη έρευνα. Οι παραπομπές οδηγούν στην πρωτότυπη πηγή.
- Kahneman, D. (2011). Thinking, Fast and Slow — Η πηγή στο us.macmillan.com
- Stanovich, K. E. (2011). Rationality and the Reflective Mind — doi:10.1093/acprof:oso/9780195341140.001.0001
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η κριτική σκέψη;
Ένας ισχυρισμός και τα στοιχεία που τον στηρίζουν είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Η δουλειά εδώ είναι να ξέρεις ποιο από τα δύο κρατάς, πριν το επαναλάβεις.
Πώς βελτιώνω τη δεξιότητα «Κριτική σκέψη»;
Με εξάσκηση σε πραγματικές καταστάσεις και ανατροφοδότηση, όχι με διάβασμα. Η διαδρομή έχει τέσσερα επίπεδα: Γράφεις την πρώτη εκδοχή που άκουσες, και από ποιον την άκουσες. Έπειτα, Ρωτάς τι μετρήθηκε, σε ποιους, και σε σύγκριση με τι. Έπειτα, Γράφεις από πριν τι θα σου χαλούσε τη γνώμη, και μετά ψάχνεις. Έπειτα, Βρίσκεις τι κάνεις όταν έχεις δίκιο και δεν αλλάζει τίποτα.
Πώς μετριέται η κριτική σκέψη;
Μέσα από 5 παρατηρήσιμους δείκτες συμπεριφοράς — για παράδειγμα «Έλεγχος στοιχείων»: Πόσο ψάχνεις από πού βγήκε ένας αριθμός, πριν τον πεις σε άλλον. Η βαθμολόγηση γίνεται σε σενάρια όπου διαλέγεις τι θα έκανες, όχι σε ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης.
Με τι μπερδεύεται συχνά η κριτική σκέψη;
Το μπερδεύουν με τη δυσπιστία και με το να είσαι δύσκολος στις συσκέψεις. Το να απορρίπτεις γρήγορα είναι το ίδιο αντανακλαστικό με το να δέχεσαι γρήγορα. Εδώ μαθαίνεις να βάζεις τον ίδιο πήχη σε αυτό που σου αρέσει και σε αυτό που δεν σου αρέσει.